Άρθρα

Σύντομη ιστορική ανασκόπηση στην ιστορία του κινήματος των κοινοτήτων και η πολιτική του σημασία

Σύντομη ιστορική ανασκόπηση στην ιστορία του κινήματος των κοινοτήτων και η πολιτική του σημασία
Κατά τον Martin Buber, γνωστό εβραίο φιλόσοφο και θεολόγο, μία κοινότητα ορίζεται ως τέτοια όταν συναντιούνται τέσσερις τομείς: κοινή γη, κοινή εργασία, κοινοβιακή ζωή και κοινό όραμα. Βλέποντας το θέμα ιστορικά παρατηρούμε ότι οι κοινότητες δημιουργούνται από ουτοπικά οράματα - χρησιμοποιούμε τον όρο ουτοπία με τη σημασία της επιθυμίας για τη δημιουργία μιας ιδανικής κοινωνίας και όχι το αποτέλεσμα.   Μία πολύ σύντομη ιστορική ανασκόπηση μας δείχνει ότι οι κοινωνικοί παρατηρητές αναζητούν πάντα δυνατότητες να μειωθεί η ανισότητα, η καταπίεση και η αδικία. Τα οράματα ενός παραδείσου (βιβλικός κήπος της Εδέμ) βοήθησαν να διαμορφωθεί η ιουδαϊκή και η χριστιανική σκέψη. Ο Πλάτωνας είναι ο γνωστότερος ουτοπικός συγγραφέας. Στην Πολιτεία (4ος αι. π.Χ.) παρουσιάζονται αναλυτικά τα σχέδια για μια εναλλακτική κοινωνία. Οι Πυθαγόρειοι το 525 π.Χ. ίδρυσαν τη δική τους κοινότητα στη Νότια Ιταλία, όπου γυναίκες και άντρες μοιράζονταν ισότιμα τόσο τα υλικά όσο και τα πνευματικά αγαθά. Το 2ο αι. π.Χ. οι Εσσαίοι ζούσαν κοινοβιακά, μοιράζονταν τα αγαθά και πολλοί θεωρούν ότι αποτέλεσαν τη βάση για τον επερχόμενο χριστιανισμό. Μετά το θάνατο του Ιησού αναπτύχθηκαν οι Αγάπες, οι πρώτες χριστιανικές κοινότητες οι οποίες βρέθηκαν συχνά στο στόχαστρο της ρωμαϊκής εξουσίας. Από τον 4ο αι. μ.Χ. οι χριστιανικές κοινότητες μετεξελίχθηκαν σε μοναστήρια και έτσι επιβιώνουν μέχρι σήμερα. Στην Αναγέννηση τα ουτοπικά κοινοτικά ιδανικά αποκτούν νέα διάσταση από συγγραφείς όπως ο Thomas More και ο Francis Bacon. Έτσι δημιουργούνται πολλές κοινότητες όπως οι Καθαροί στη Γαλλία και την Ιταλία. Το κίνημα των Αναβαπτιστών την ίδια περίπου εποχή οδήγησε σε ένα μεγάλο αριθμό πνευματικών κοινοτήτων που είχαν ως αρχές την κοινή ιδιοκτησία, την ισότητα για όλους, την "ελεγχόμενη αναρχία" και τον "σχεδιασμό" της κοινωνίας. Αυτές οι κοινότητες αποτέλεσαν μεγάλη πρόκληση και κίνδυνο για τους κατέχοντες την εξουσία και πίεσαν για μία εναλλακτική κοινωνική πραγματικότητα.   ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ Το σύγχρονο ουτοπικό κίνημα των κοινοτήτων βασίζεται στις φιλοσοφικές πρακτικές μεγάλων διανοητών όπως ο Charles Fourier, o Robert Owen, o Etienne Cabet και ο John Humpfrey Noyes. Αυτοί οι άντρες οραματίστηκαν μία ελεύθερη κοινωνική τάξη και η ιδέα των κοινοτήτων δεν παρουσιάζονταν πια ως ιδανικό που μπορεί να εκπληρωθεί μόνο από ομάδες ασκητών αλλά ως μια σύγχρονη λύση για μια αξιοπρεπή ζωή σε μια σύνθετη βιομηχανική κοινωνία. Το κίνημα των κοινοτήτων έφτασε στο απόγειο στην Αμερική το 19ο αι. Ουτοπικές ομάδες όπως η Νέα Αρμονία, οι Shakers, οι Amana, οι Rappites, οι Oneida κλπ., που γνώρισαν μεγάλη δημοσιότητα, βοήθησαν στην εξάπλωση στον ευρύτερο πληθυσμό της ιδέας ότι η κοινοβιακή ζωή μπορεί πραγματικά ν' αποτελέσει μία εναλλακτική πρακτική απέναντι στις κοινωνικές δομές του καπιταλιστικού συστήματος. Ένας παράδεισος μπορεί να δημιουργηθεί εδώ στη γη "σήμερα", ήταν το προκλητικό τους μήνυμα. Το κύμα των κοινοτικών πειραμάτων εξαπλώθηκε στην Αυστραλία όπου με την καθοδήγηση ουτοπικών συγγραφέων όπως ο William Lane και ο Horace Tucker δημιουργείται ένα πλήθος κοινοτήτων, πολλές με την υποστήριξη της κυβέρνησης, κάτι πρωτοφανές για τα παγκόσμια δεδομένα. Από το τέλος του 17ου αι. συνεχίζεται η πρακτική της κοινοβιακής ζωής στις ΗΠΑ, το ίδιο ισχύει και για τους δυο τελευταίους αιώνες στη Μεγάλη Βρετανία και την υπόλοιπη…
continue reading
  • 1
  • 2